Προχωράει η “απελευθέρωση” της αγοράς ενέργειας

Παραθέτουμε την άποψη του προέδρου του Ελληνικού Συνδέσμου Ανεξάρτητων Εταιρειών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΑΗ) από το energypress, καθώς και ένα ρεπορτάζ του Έθνους, που καταδεικνύουν από τη μια την αντίληψη των ιδιωτών για την αγορά ενέργειας, που θα “ανοίξει” για τον ιδιωτικό τομέα μέσα από τον περιορισμό του λιγνίτη, αλλά και το έδαφος που δημιουργείται για de facto αύξηση της ιδιωτικής επιχειρηματικής δραστηριότητας μέσα από τα προαπαιτούμενα του 3ου μνημονίου.

************************************************************************

7 σημάδια για το μέλλον της ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα

του Αναστάσιου Καλλιτσάντση

Μέχρι πριν λίγα χρόνια ο λιγνίτης ήταν το βασικό καύσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή στην Ελλάδα, συνεπικουρούμενος από το μαζούτ και το ντίζελ (χαρακτηριστικό παράδειγμα η μονάδα στον Άη Γιώργη στο Κερατσίνι και οι εντονότατες αντιδράσεις των κατοίκων). Σήμερα τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν. Η διεθνής τάση για περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) κι οξειδίων του θείου και του αζώτου (SOx, NOx) οδηγεί στη σταδιακή υποχώρηση του άνθρακα και του λιγνίτη στο ενεργειακό μείγμα.

Ωστόσο, στη χώρα μας θεωρούμε ότι το μόνο εγχώριο καύσιμο είναι ο λιγνίτης, παραγνωρίζοντας το πολύ μεγάλο πλεονέκτημα της Ελλάδας σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Παράλληλα, δεν προσμετρούμε αρκετά τη σημασία των πολλαπλών διασυνδέσεων με αγωγούς φυσικού αερίου (TAP-Αζεμπαϊτζάν, Νότιος Διάδρομος-Ρωσία), καθώς και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας μέσω LNG Terminals, αλλά και την πρωτοβουλία της Ε.Ε. για τη δημιουργία Ενεργειακής Ένωσης, με στόχο τη διασφάλιση ενεργειακής επάρκειας σε κοινοτικό επίπεδο κι όχι μεμονωμένα σε εθνικό.

Βρισκόμαστε επομένως ενώπιον μίας πραγματικότητας τελείως διαφορετικής από αυτήν που γνωρίζαμε μέχρι πριν 5 χρόνια και με ξεκάθαρη στροφή προς τις ΑΠΕ και το Φυσικό Αέριο. Αυτό δεν μπορεί κανείς να το αμφισβητήσει. Σήμερα λοιπόν πρέπει στις επιλογές μας να συνυπολογίσουμε τόσο τα σημερινά δεδομένα όσο και τις επερχόμενες εξελίξεις.

Ενδεικτικά, αναφέρω:

  1. Οι μονάδες φυσικού αερίου αντικατέστησαν ήδη τις πετρελαϊκές μονάδες στο Ηπειρωτικό Σύστημα, που εκτός από επιβάρυνση στο περιβάλλον και στην υγεία των κατοίκων, προσέθεταν 200 εκατ. ευρώ στο κόστος ηλεκτρισμού ετησίως.
  2. Η υποχρεωτική πλέον σταδιακή απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων λόγω παλαιότητας, αλλά και αυξημένου κόστους δικαιωμάτων ρύπων, μπορεί να αντισταθμιστεί από τις μονάδες φυσικού αερίου. Ήδη η είσοδος των μονάδων φυσικού αερίου έθεσε τέλος στα συχνά μπλάκ άουτ που μέχρι και το 2008 ταλάνιζαν την Ελλάδα.
  3. Το σημερινό μοντέλο υψηλής λιγνιτικής παραγωγής κρατά τη χώρα καθηλωμένη σε επίπεδο ενεργειακής απόδοσης. Πρόσφατη έκθεση του European Environmental Agency (Οκτώβριος 2015), καταδεικνύει ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει σχεδόν μηδενική πρόοδο από το 2005 έως το 2013, κατέχοντας μία από τις χαμηλότερες θέσεις στην Ευρώπη των 28. Ενδεικτικά, ο βαθμός απόδοσης των λιγνιτικών είναι 28-36% έναντι 58% των φυσικού αερίου.
  4. Όσο η διεθνής τάση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής μέσω της αύξησης του κόστους των δικαιωμάτων ρύπων ενισχύεται, τόσο περισσότερο ανταγωνιστική καθίσταται η ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο. Ήδη σήμερα στην Ελλάδα οι προσφορές που δίνουν οι λιγνιτικές μονάδες κυμαίνονται στα 44-53 ευρώ τη Μεγαβατώρα, έναντι 49 ευρώ/MWh των προσφορών των μονάδων φυσικού αερίου.
  5. Σε μελέτη που διενήργησε το 2011 η εταιρεία συμβούλων McKinsey (με την υποστήριξη και της ΔΕΗ) για τις δυνατότητες μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ελλάδα, σημείωνε πως η ενίσχυση της διείσδυσης των ΑΠΕ και ειδικά των αιολικών, σε συνδυασμό με την αύξηση του μεριδίου του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή, αποτελούν τον πλέον οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Σημειώνεται πως μία ελληνική λιγνιτική μονάδα εκπέμπει 1,45-1,80 τόνους CO2 ανά Μεγαβατώρα, έναντι μόλις 0,40 τόνων της μονάδας φυσικού αερίου.
  6. Η νέα εγχώρια πηγή ενέργειας είναι οι ΑΠΕ και τα ευέλικτα τεχνικά χαρακτηριστικά των μονάδων φυσικού αερίου ευνοούν την περαιτέρω διείσδυσή τους, αφού καλύπτουν τις έντονες διακυμάνσεις των φωτοβολταϊκών και των αιολικών.
  7. Η ενισχυμένη κατανάλωση φυσικού αερίου που βασίζεται στις μονάδες της ΔΕΗ και των ιδιωτών καθιστά την Ελλάδα ελκυστική αγορά και άρα προσελκύει διεθνή σχήματα για την ανάπτυξη αγωγών και την υλοποίηση σχεδίων γεωπολιτικού ενδιαφέροντος όπως ο Νότιος Διάδρομος ή ο TAP, καθώς και την ανάδειξη της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο. Οι διεθνείς ενεργειακές διασυνδέσεις της χώρας  εγγυώνται την ασφάλεια εφοδιασμού ακόμα και σε ακραία σενάρια και ευθυγραμμίζονται με το σχέδιο για την Ενεργειακή Ένωση.

Συνοψίζοντας, πρέπει να επιλέξουμε λύσεις που μπορούν να προστατέψουν το περιβάλλον, τη δημόσια υγεία, την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος, αλλά και να συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή ασφάλεια.

Είναι πολιτική απόφαση η πλήρης αξιοποίηση ή η απαξίωση υφιστάμενων επενδύσεων και υποδομών με πολλαπλασιαστικά οφέλη για τη χώρα.

Η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια για άλλες λανθασμένες στρατηγικές επιλογές.

* Αναστάσιος Καλλιτσάντσης,

Πρόεδρος Ελληνικού Συνδέσμου Ανεξάρτητων Εταιρειών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΑΗ)

************************************************************************

Το πλαφόν στη ΔΕΗ βάζει νέους παίκτες στη σκακιέρα των 5,6 δισ.

Εν όψει των μεταρρυθμίσεων που προωθούνται μέσω του Μνημονίου και προβλέπουν άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού ώστε καμία εταιρεία (δηλαδή η ΔΕΗ) να μην έχει μερίδιο στην παραγωγή και προμήθεια πάνω από το 50% μετά το 2020, οι υπάρχοντες ανεξάρτητοι παραγωγοί και προμηθευτές ρεύματος καθώς και εταιρείες τηλεπικοινωνιών, μεταφορών μπαίνουν δυνατά στον ανταγωνισμό είτε με προσφορές είτε προετοιμαζόμενες για τις σχεδιαζόμενες δημοπρασίες λιγνιτικής και υδροηλεκτρικής ισχύος.
Η ΔΕΗ, που έχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά με μερίδιο 94,43% στην προμήθεια (υψηλή, μέση και χαμηλή τάση) και 82,51% στο «φιλέτο» της χαμηλής και μέσης τάσης ρεύματος, επιδιώκει να κρατήσει τα «σκήπτρα», τον τζίρο δηλαδή των 5,6 δισ. ευρώ, αλλά με ένα σοβαρό μειονέκτημα. Ο λόγος για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές των πελατών της που σήμερα εκτιμάται ότι έχουν εκτοξευτεί στα 2,5 δισ. ευρώ έναντι 2,2 δισ. ευρώ τον Αύγουστο και 2 δισ. ευρώ τον περασμένο Ιούνιο.
Οι πλέον ειδικοί στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή οι ιδιώτες παραγωγοί, με δικές τους μονάδες φυσικού αερίου και πρόσφατα καλά οργανωμένες υπηρεσίες προμήθειας, εδώ και περίπου τρία χρόνια, με έμφαση τον τελευταίο χρόνο, έχουν μπει δυναμικά στη λιανική με ανταγωνιστικά τιμολόγια και προσφορές.

ΕΛΤΑ και Forthnet θέλουν να εκμεταλλευτούν το δίκτυό τους για την εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ ο ΟΤΕ φέρεται να διεκδικεί άδεια αυτοπρομήθειας ρεύματος. Δηλαδή εξετάζει τη δυνατότητα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας απευθείας από τη χονδρική, ώστε να καλύπτει τις ανάγκες κατανάλωσης ρεύματος των κτιρίων και των καταστημάτων του.

Οι εταιρείες Elpedison, Protergia και ΗΡΩΝ, που έχουν δικά τους εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ήδη μαζί με άλλους εναλλακτικούς προμηθευτές έχουν αποσπάσει περί τους 50.000 καταναλωτές από τη ΔΕΗ (νοικοκυριά κι επιχειρήσεις), πετυχαίνοντας να μειώσουν, έστω και λίγο, τα ποσοστά κυριαρχίας της δημόσιας επιχείρησης.
Η τιμή
Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό, όπως τονίζει και στέλεχος ιδιωτικής εταιρείας στην «Οικονομία» του «Εθνους της Κυριακής», πως από τότε που μπήκαν δυνατά στην αγορά ρεύματος οι ανεξάρτητοι παραγωγοί – προμηθευτές η ΔΕΗ δεν προχώρησε σε καμία αύξηση της τιμής ρεύματος. Ετσι, στα μερίδια της προμήθειας στη μέση και χαμηλή τάση ο ΗΡΩΝ έχει το 1,85%, η Elpedison το 1,47% και η Protergia το 1,16%. Τα ποσοστά αυτών των «παικτών» δεν διαφοροποιούνται και στο σύνολο της προμήθειας (δηλαδή μαζί με την υψηλή τάση), όπου η ΔΕΗ έπεσε τον Σεπτέμβριο κάτω από το 95%, στο 94,43%.
Ομως στην αγορά εμπορίας ή προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας ετοιμάζονται να εισέλθουν κι άλλες επιχειρήσεις άσχετες με τον κλάδο. Για παράδειγμα τα ΕΛΤΑ ανακοίνωσαν πρόσφατα την απόφασή τους να καταθέσουν αίτηση για άδεια προμήθειας στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας ώστε να αγοράζουν και να πουλάνε ρεύμα μέσα από το δίκτυο των 1.500 καταστημάτων τους.
Μάλιστα ο πρόεδρος της ΔΕΗ Εμμ. Παναγιωτάκης πρόσφατα επικρότησε αυτήν την κίνηση των ΕΛΤΑ, καθώς θεωρεί πως τα Ταχυδρομεία θα πουλάνε ρεύμα με λογική τιμή. Στελέχη της αγοράς ερμηνεύουν αυτήν τη στήριξη της ΔΕΗ, στην άποψη που θέλει τη ΔΕΗ να προτιμά να χάσει μερίδιο από εταιρεία του Δημοσίου και όχι από ιδιωτική.
Επίσης, ο ΟΤΕ φέρεται να διεκδικεί άδεια αυτοπρομήθειας ρεύματος. Δηλαδή εξετάζει τη δυνατότητα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας απευθείας από τη χονδρική ώστε να καλύπτει τις ανάγκες κατανάλωσης ρεύματος των κτιρίων του και των καταστημάτων του.
Η FORTHNET επίσης φέρεται να βολιδοσκοπήθηκε από εναλλακτικό πάροχο ρεύματος ώστε να πουλά τα προϊόντα του μέσα από τα καταστήματά της. Πέραν, όμως, των όσων πρόκειται να μπουν στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικού ρεύματος οι ανεξάρτητοι που δραστηριοποιούνται σε αυτήν τη φάση έχουν αποσπάσει ένα μερίδιο της τάξης του 6% (υψηλή, μέση και χαμηλή τάση) από τη ΔΕΗ.
Στελέχη των εταιρειών προμήθειας εκτιμούν πως μέχρι το τέλος του χρόνου το ποσοστό αυτό θα ανέβει στο 7%.
10% 
Η μεγαλύτερη μάχη δίνεται στη μέση τάση, καθώς εκεί δραστηριοποιούνται επιχειρήσεις με μεγάλο δίκτυο καταστημάτων, όπου ανήκουν στις μεσαίες. Ηδη το 10% αυτών έχουν περάσει στα «χέρια» των εναλλακτικών προμηθευτών. Με δεδομένο ότι η μέση τάση (εμπορικές εταιρείες, αλυσίδες σούπερ μάρκετ και καταστημάτων, τράπεζες, εμπορικά κέντρα, φούρνοι κ.λπ.) έχει 9.000 μετρητές, υπολογίζεται ότι περίπου 1.000 δεν έχουν πια προμηθευτή τη ΔΕΗ.
Στη συγκεκριμένη κατηγορία πελατών ο ανταγωνισμός είναι πολύ σκληρός, καθώς οι μεν εταιρείες προμήθειας «χτυπάνε» με πολύ ανταγωνιστικά τιμολόγια, οι δε επιχειρήσεις που ηλεκτροδοτούνται από τη μέση τάση, έχοντας μεγάλους όγκους κατανάλωσης, αναζητούν την καλύτερη προσφορά. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι και η ΔΕΗ από τις αρχές του Σεπτεμβρίου εφάρμοσε νέα τιμολόγια προκειμένου είτε να κερδίσει ξανά πελάτες που έχασε, είτε να διατηρήσει αυτούς που έχει.
Δημοπρασίες
Οι ενδιαφερόμενοι που θέλουν να μπουν στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκουν τον τρόπο μέσα από τις δημοπρασίες λιγνιτικής και υδροηλεκτρικής ισχύος της ΔΕΗ που θα εφαρμοστούν στα αντίστοιχα γαλλικά πρότυπα ΝΟΜΕ.
Η διαδικασία αυτή είναι σε συζήτηση ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους θεσμούς προκειμένου να θεωρείται ένας από τους τρόπους για το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της ενίσχυσης του ανταγωνισμού. Πάντως, το σχετικό πλαίσιο έχει δρόμο μπροστά καθώς ένα από τα βασικά ζητούμενα της λειτουργίας του είναι η τιμή εκκίνησης των δημοπρασιών αλλά και ο τρόπος υπολογισμού. Οπως επίσης και πόσες ποσότητες (σε ισχύ) θα διατεθούν.
Μάλιστα, σε αυτήν τη φάση, σύμφωνα με στελέχη της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω της πτώσης των διεθνών τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θεωρείται αμφίβολο κατά πόσον οι δημοπρασίες λιγνιτικής ισχύος που θα γίνουν θα είναι συμφέρουσες. Ετσι, δεν αποκλείεται σε πρώτη φάση να δημοπρατηθούν μικρές ποσότητες ισχύος της τάξης των 300-400 Μεγαβάτ.
Εξάλλου, παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι και με τη μέθοδο αυτή δεν δημιουργούνται πραγματικές συνθήκες ανταγωνισμού. Κι αυτό καθώς ουσιαστικά όσοι συμμετάσχουν στις δημοπρασίες θα αγοράζουν ρεύμα και θα το μεταπωλούν ή θα το χρησιμοποιούν για δική τους χρήση. Ωστόσο, η ουσιαστική απελευθέρωση επιτυγχάνεται μόνο με το άνοιγμα της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, δηλαδή με την πρόσβαση στην πρώτη ύλη. Κάτι τέτοιο όμως η σημερινή κυβέρνηση το απορρίπτει και συνεπώς δρομολογούνται οι δημοπρασίες ισχύος.
• 50 χιλ.καταναλωτές έχουν αποσπάσει από τη ΔΕΗ (νοικοκυριά και επιχειρήσεις) Elpedison, Protergia και ΗΡΩΝ, που έχουν δικά τους εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, μαζί με άλλους εναλλακτικούς προμηθευτές.
• 1,5 δισ. έχουν επενδύσει οι ανεξάρτητοι παραγωγοί – προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας τα τελευταία χρόνια. Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις έχουν κατασκευάσει έξι μονάδες παραγωγής ρεύματος συνολικής ισχύος 2.500 μεγαβάτ, χρησιμοποιώντας ως καύσιμο το φυσικό αέριο, και ταυτόχρονα οι όμιλοί τους έχουν μπει ήδη στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας.

Μεγαλώνει η μαύρη τρύπα στο ταμείο της ΔΕΗ
2,5 δισ. τα «φέσια», 250 εκατ. από το Δημόσιο
Εκρηξη σημειώνεται στις ληξιπρόθεσμες οφειλές λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος προς τη ΔΕΗ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτές έχουν εκτιναχτεί στα 2,5 δισ. ευρώ. Τα τελευταία επίσημα στοιχεία που είναι στη διάθεση της «Οικονομίας» και αφορούν τον μήνα Αύγουστο παρουσιάζουν το σύνολο των χρεών στα 2,2 δισ. ευρώ.
Το μεγαλύτερο μέρος, περί τα 1,6 με 1,7 δισ. ευρώ, προέρχεται από καταναλωτές χαμηλής και μέσης τάσης, δηλαδή επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Η οικονομική ύφεση έχει πλήξει τις οικογένειες και τις μικρομεσαίες εταιρείες, με αποτέλεσμα να μην είναι συνεπείς στην πληρωμή των λογαριασμών τους. Από αυτό το ποσό περίπου 350 με 380 εκατ. ευρώ προέρχονται από επιχειρήσεις που έκλεισαν.
Οι υπολογισμοί τις θέλουν σε περίπου 440.000 και βάζουν μέσα σε αυτόν τον αριθμό και καταναλωτές που άφησαν απλή­ρωτους τους λογαριασμούς στη ΔΕΗ και άλλαξαν προμηθευτή.
Σημειώνεται ότι οι ανεξάρτητοι προμηθευτές δεν επιβεβαιώνουν πλήρως αυτήν την εικόνα, λέγοντας πως είναι πολύ προσεκτικοί στην επιλογή των πελατών τους.
Οι βιομηχανίες
Αλλο ένα μεγάλο μέρος των οφειλών προς τη ΔΕΗ, της τάξης των 300 εκατ. ευρώ, προέρχεται από ενεργοβόρες βιομηχανίες. Επιπλέον, το Δημόσιο χρωστά 250 εκατ. ευρώ στη ΔΕΗ, με τα 120-130 εκατ. ευρώ να προέρχονται από δημοτικές επιχειρήσεις.
Οπως φαίνεται από την πορεία των ληξιπρόθεσμων οφειλών, τα πρόσφατα μέτρα που ανακοίνωσε η διοίκηση της εταιρείας με πολλές δόσεις πληρωμής δεν αποδίδουν, καθώς η ύφεση εντείνεται.

(του Χρήστου Κολώνα, Έθνος)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.