Τι θέλει, τελικά, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος;

της Μαργαρίτας Συγγενιώτου από το RedNotebook

Πριν μερικές μέρες άνοιξε τις πόρτες του στο κοινό το Κέντρο Πολιτισμού-Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Οι τριήμερες εκδηλώσεις περιελάμβαναν πλήθος εργαστηρίων και εκδηλώσεων, από εργαστήριο μεταξοτυπίας μέχρι αθλητικές δράσεις και συναυλίες υπό την καλλιτεχνική επιμέλεια της Laurie Anderson. Πιστή στο μουσικό της στίγμα, η Άντερσον επέλεξε μουσικές από ένα ευρύ φάσμα της εθνικ, ποπ και τζαζ μουσικής, καθώς και τους γνωστούς και αρκετά παιγμένους στην Ελλάδα Tan Dun και Terry Riley.  Η ΕΛΣ εκπροσωπήθηκε μόνο μέσω της νεοπαγούς «Εναλλακτικής Σκηνής», η οποία, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Γιώργου Κουμεντάκη, παρουσίασε δύο εμβληματικά έργα του Γ. Χρήστου, την «Κυρία με τη Στρυχνίνη» και την «Αναπαράσταση ΙΙΙ: Ο πιανίστας», που ερμήνευσαν, όχι μέλη της ορχήστρας της ΕΛΣ, αλλά το σύνολο dissonArt σε σύμπραξη με την ΑΣΟΝ, υπό τη διεύθυνση του Βλαδίμηρου Συμεωνίδη.

Ας γυρίσουμε το χρόνο πίσω. Το αίτημα επαρκούς στέγης της Εθνικής Λυρικής Σκηνής αριθμεί αρκετές δεκαετίες. Το θέατρο «Ολύμπια» δεν μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες ενός λυρικού θεάτρου. Υπήρχαν διάφορες σκέψεις από την ένταξή της στο «Πνευματικό Κέντρο» του Δεσποτόπουλου, έως αυτή του Κεραμικού, της οποίας η μελέτη είχε προχωρήσει, μάλιστα, αρκετά. Βρισκόμαστε στο 2006. Η Ελλάδα ζaalyrikiει ακόμα στον απόηχο της μετα-ολυμπιακής ευφορίας και οι κρυφές συζητήσεις για την «αξιοποίηση» των Ολυμπιακών Ακινήτων βρίσκονται σε έξαρση. Ξαφνικά το Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» ανακοινώνει την πρόθεσή του να δωρίσει στην ΕΛΣ την πολυπόθητη νέα στέγη και μάλιστα να στεγάσει μαζί και την Εθνική Βιβλιοθήκη. Τα κτήρια αυτά θα πλαισιώνονταν από ένα μεγάλο πάρκο και θα κατέληγαν στον Φαληρικό Όρμο, η ανάπλαση του οποίου θα περιλαμβάνονταν στο έργο και επρόκειτο να χρηματοδοτηθεί μέσω ΕΣΠΑ.

Με την προοπτική αυτής της νέας, πολυτελούς έδρας η ΕΛΣ άλλαξε φυσιογνωμία. Υπό την προεδρία του Οδ. Κυριακόπουλου και την καλλιτεχνική διεύθυνση του Σ. Λαζαρίδη, οι μετακλήσεις αυξήθηκαν δραματικά σε λυρικούς καλλιτέχνες, σκηνοθέτες και σκηνογράφους. Η τάση αυτή αποτυπώθηκε και νομοθετικά το 2009, στον νόμο 3785, ο οποίος διέπει τη λειτουργία του ΚΠΙΣΝ και αναφέρει (άρθρο 20, παρ. 1): «Το Ελληνικό Δημόσιο θα παρέχει κάθε μέσο και κυρίως επαρκή χρηματοδότηση προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η λειτουργία της Ε.Β.Ε. και της Ε.Λ.Σ. είναι αντάξια της ποιότητας και της διεθνούς ακτινοβολίας του σχεδιασμού του Κέντρου Πολιτισμού». Βέβαια η τάση αυτή φιλοδώρησε την Λυρική με ένα χρέος 16 εκατομμυρίων, που χρειάστηκε 400 απολύσεις για να εξισορροπηθεί. Όμως αυτό δεν φαίνεται να απασχολεί κανέναν.

Και ερχόμαστε ξανά στο σήμερα. Το πολυδιαφημισμένο «νέο σπίτι της Λυρικής» ανοίγει τις πόρτες του, αλλά χωρίς τη Λυρική. Η επιλογή του προγράμματος, αλλά και η ηχηρή απουσία της ΕΛΣ με την συμβατική της μορφή, δηλαδή αυτή του Οργανισμού Λυρικού Θεάτρου, μας δίνουν ένα στίγμα των προθέσεων για την μελλοντική χρήση του ΚΠΙΣΝ. Στη δημόσια σφαίρα, εκεί δηλαδή που το κλίμα χτίζεται αργά και μεθοδικά, άρχισε ήδη να εκφράζεται η ανησυχία για το πώς θα μπορέσει το κράτος να συντηρήσει ένα τόσο ακριβό κτήριο. Μάλιστα η Κ. Ανέστη στο άρθρο της στο Protagon δηλώνει ευθαρσώς στον τίτλο «Δεν φτάνουν τα λεφτά για να μπει η Λυρική στο ΚΠΙΣΝ».

Κατ’αρχήν προκαλεί ικανοποίηση η διαβεβαίωση ότι η Εθνική Βιβλιοθήκη δεν θα έχει πρόβλημα, γιατί εκεί τα λεφτά φτάνουν. Ικανοποίηση, επίσης, προκαλεί η παραδοχή ενός προβλήματος γνωστού από το 2009, όπου τα ποσά που περιλαμβάνονται στην έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για τη λειτουργία του ΚΠΙΣΝ προκαλούσαν τεράστια ανησυχία σε όποιον είχε ασχοληθεί με το θέμα, εκτός από τη διεύθυνση της Λυρικής, που τα αμφισβητούσε και την διοίκηση του  Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, που απαντούσε «εμείς είμαστε εδώ». Και ξαφνικά ο Γ. Αγουρίδης στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Βήμα (18.6.2016) επαναφέρει μία ελάχιστα γνωστή ρήτρα, που περιλαμβάνεται στον 3785/2009: «Αν δούμε ότι λειτουργεί σχετικά ικανοποιητικά αλλά όχι με τις προδιαγραφές που εμείς έχουμε θέσει και ονειρευτεί, αυτό που μπορούμε να κάνουμε -και εδώ ασκούμε πολιτική πίεση και προστατεύουμε τον εαυτό μας -είναι να απαγορεύσουμε στο Κέντρο Πολιτισμού να χρησιμοποιεί τις λέξεις Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Σε περίπτωση που τα πράγματα πάνε ακόμη χειρότερα, έχουμε το δικαίωμα να προσφύγουμε στη Δικαιοσύνη και να ζητήσουμε να μας επιστραφεί ολόκληρο το ποσό που δαπανήθηκε για την ανέγερση και τον εξοπλισμό -σχεδόν 600 εκατομμύρια ευρώ-, υπό τον όρο ότι τα χρήματα που θα εισπράξουμε θα διοχετευθούν σε φιλανθρωπικές δράσεις στην Ελλάδα».

Αυτό που δεν μας λέει, βέβαια, ο κ. Αγουρίδης είναι ποιες είναι αυτές οι προδιαγραφές. Το κράτος δεν είναι ένα μεγάλο πορτοφόλι, που έχει σαν στόχο να χρηματοδοτεί τα σχέδια των ιδιωτών. Οφείλει να χαράσσει πολιτιστική πολιτική και να θέτει το ίδιο τις προδιαγραφές του. Τη στιγμή που οι πολιτιστικοί οργανισμοί υποχρηματοδοτούνται μέχρι εξαφανίσεως, η χρηματοδότηση ενός τέτοιου φαραωνικού κτηρίου, φαντάζει εντελώς περιττή. Σε τι αποσκοπούν οι επικοινωνιακές πιέσεις που ασκεί το ΙΣΝ; Πόσο σχετίζονται με την ενδεχόμενη επανεξέταση της «παγωμένης» ανάπλασης του Φαληρικού Όρμου, που θα δημιουργούσε ένα τεράστιο άνοιγμα στον πολιτιστικό τουρισμό και ιδιαίτερα την πολιτιστική κρουαζιέρα; Πόσο σχετίζονται με τις επαφές του Πρωθυπουργού στο ταξίδι του στην Κίνα, με αντίστοιχη εταιρία κινηματογραφικών παραγωγών και πολιτιστικού τουρισμού; Τι θέλει, τελικά, το ΙΣΝ από αυτή την υπόθεση;

Αν το κράτος αποκτήσει το ΚΠΙΣΝ θα πρέπει να μπορεί να το αξιοποιήσει όπως το βολεύει. Ίσως και να το νοικιάσει. Άλλωστε η Λυρική έχει, πλέον, έδρα, στο κρατικοποιημένο Μέγαρο Μουσικής. Είναι, όμως, σαφές, ότι ποτέ δεν ήταν πρόθεση του ΙΣΝ η στέγαση της Λυρικής. Αν, τελικά, θέλει να κρατήσει το ΚΠΙΣΝ για τον εαυτό του, θα πρέπει να βρεθεί μια λύση για το οικόπεδο, το οποίο ανήκει στο κράτος και η αρχική του αξία υπολογίζεται στο 1 δις ευρώ, σχεδόν διπλάσια, δηλαδή, από την αξία του κτιρίου. Η συνέχεια της ιστορίας θα είναι ενδιαφέρουσα.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.